Trong hai ngày 4–5/10/2025, Cuộc thi Sáng tạo Ứng dụng Không gian – NASA Space Apps Challenge 2025 đã diễn ra tại Trường Đại học Kinh tế – Kỹ thuật Công nghiệp, cơ sở Ninh Bình. Đây là lần đầu tiên Ninh Bình đăng cai một sự kiện hackathon khoa học – công nghệ cấp quốc tế trong chuỗi hoạt động toàn cầu do Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hoa Kỳ – NASA chủ trì.

Sự kiện tại Ninh Bình được tổ chức bởi Liên minh Thúc đẩy Giáo dục STEM – SEPA, Trường Điện – Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, Câu lạc bộ Khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Ninh Bình; với sự bảo trợ của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia – NIC và Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình.

Không gian mở cho dữ liệu, khoa học và đổi mới sáng tạo

NASA Space Apps Challenge là sân chơi toàn cầu khuyến khích người tham gia sử dụng dữ liệu mở của NASA và các cơ quan vũ trụ đối tác để phát triển giải pháp cho những vấn đề thực tiễn của Trái Đất, không gian và cộng đồng. Cuộc thi tạo ra một môi trường học tập mở, nơi học sinh, sinh viên, giáo viên, kỹ sư, nhà thiết kế trẻ và những người yêu khoa học có thể cùng nhau làm việc trong thời gian ngắn, từ đó biến ý tưởng thành sản phẩm cụ thể.

Tại điểm thi Ninh Bình, cuộc thi hướng tới việc khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, thúc đẩy giáo dục STEM, chuyển đổi số và năng lực giải quyết vấn đề trong cộng đồng thanh thiếu niên Việt Nam.

Hơn 400 thí sinh, 91 dự án và 48 giờ sáng tạo

Điểm thi Ninh Bình ghi nhận hơn 400 thí sinh đăng ký hợp lệ và 91 dự án được hình thành, hoàn thiện và thuyết trình trước Ban Giám khảo. Đây là quy mô rất ấn tượng đối với một địa phương lần đầu tổ chức NASA Space Apps Challenge.

Các đội thi đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, với hình thức tham gia đa dạng gồm trực tiếp và trực tuyến. Thành phần tham gia phong phú, từ học sinh phổ thông, sinh viên đến giáo viên, kỹ sư và các nhóm sáng tạo trẻ. Đặc biệt, tỷ lệ học sinh dưới 18 tuổi chiếm phần lớn, cho thấy sức hút mạnh mẽ của khoa học, dữ liệu, công nghệ không gian và giáo dục STEM đối với thế hệ trẻ.

Trong năm 2025, NASA công bố 19 chủ đề chính thức, bao phủ nhiều lĩnh vực như khí hậu, dữ liệu không gian, trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp, giáo dục, truyền thông khoa học và khám phá vũ trụ. Mỗi đội thi lựa chọn một thử thách để phát triển giải pháp trong 48 giờ, với sản phẩm có thể là phần mềm, ứng dụng web, trò chơi giáo dục, sản phẩm vật lý, mô hình truyền thông hoặc ý tưởng kinh doanh không gian.

Những dự án thể hiện tư duy khoa học của người trẻ

Nhiều dự án tại điểm thi Ninh Bình đã thể hiện khả năng khai thác dữ liệu khoa học, tư duy thiết kế, năng lực lập trình, truyền thông và giải quyết vấn đề thực tiễn. Các nhóm dự thi đã tiếp cận dữ liệu mở không chỉ như một nguồn thông tin, mà như chất liệu để xây dựng sản phẩm học tập, nghiên cứu và truyền cảm hứng cho cộng đồng.

Một số hướng dự án nổi bật có thể kể đến như nền tảng phát hiện và khám phá ngoại hành tinh sử dụng trí tuệ nhân tạo; nền tảng học tập về hiện tượng “siêu hoa nở rộ” giúp người học hiểu mối liên hệ giữa khí hậu, sinh học và môi trường; hay dự án ứng dụng công nghệ InSAR và GIS để phân tích nguy cơ lún, xói mòn đất tại khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam.

Đặc biệt, học sinh Ninh Bình cũng tham gia với những ý tưởng giàu cảm hứng, kết nối không gian di sản địa phương với ước mơ khám phá vũ trụ. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần giáo dục STEM mà SEPA theo đuổi: STEM không tách rời văn hóa, thiên nhiên và cộng đồng, mà có thể trở thành cầu nối giữa bản sắc địa phương và tri thức toàn cầu.

Ninh Bình – từ vùng đất di sản đến điểm hẹn đổi mới sáng tạo

Ninh Bình là một trong bốn điểm thi chính thức của NASA Space Apps Challenge 2025 tại Việt Nam, bên cạnh Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh. Theo thông tin từ bài viết của Báo Đại biểu Nhân dân, điểm thi Ninh Bình đạt thành tích nổi bật với 436 người tham gia, xếp thứ 42 trong hơn 400 địa điểm trên thế giới và đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á.

Thành công này cho thấy sức hút mạnh mẽ của vùng đất cố đô Hoa Lư trên bản đồ sự kiện khoa học – công nghệ quốc tế. Từ một địa phương giàu giá trị lịch sử, văn hóa và du lịch, Ninh Bình đang mở ra thêm một hướng phát triển mới: trở thành điểm đến của giáo dục STEM, đổi mới sáng tạo, khoa học dữ liệu và công nghệ tương lai.

Lan tỏa tinh thần STEM tới cộng đồng

Bên cạnh phần thi hackathon, nhiều hoạt động trải nghiệm STEM được tổ chức song song đã đưa khoa học đến gần hơn với học sinh, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng địa phương. Các hoạt động này giúp người tham gia tiếp cận với thiên văn học, dữ liệu không gian, robotics, trí tuệ nhân tạo và phương pháp học tập dựa trên dự án.

Đối với SEPA, NASA Space Apps Challenge Ninh Bình 2025 là một phần trong nỗ lực dài hạn nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEM chất lượng cho học sinh Việt Nam, đặc biệt là học sinh ở các địa phương ngoài trung tâm lớn. Khi học sinh được đặt trong bối cảnh học tập thực tế, có thử thách, có dữ liệu thật, có cố vấn và có cơ hội trình bày ý tưởng, các em không chỉ học kiến thức mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, giao tiếp khoa học và tư duy công dân toàn cầu.

Một thế hệ mới đang được hình thành

Thành công của NASA Space Apps Challenge 2025 tại Ninh Bình là kết quả của sự chung tay giữa các đơn vị giáo dục, cơ quan quản lý, tổ chức đổi mới sáng tạo, trường đại học, cộng đồng STEM và đội ngũ tình nguyện viên. Sự kiện cho thấy khi địa phương dám mở cửa cho khoa học – công nghệ, khi học sinh được tin tưởng và trao cơ hội, những kết quả vượt mong đợi hoàn toàn có thể xuất hiện.

Từ Ninh Bình, những ý tưởng về dữ liệu không gian, AI, bảo vệ Trái Đất, khám phá vũ trụ và giáo dục khoa học đã được khơi dậy. Quan trọng hơn, cuộc thi đã góp phần hình thành một thế hệ học sinh mới: tự tin hơn với khoa học, chủ động hơn với công nghệ, giàu trí tưởng tượng hơn với tương lai và có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

NASA Space Apps Challenge Ninh Bình 2025 không chỉ là một cuộc thi. Đó là dấu mốc cho thấy giáo dục STEM, nếu được tổ chức đúng cách, có thể trở thành động lực để địa phương phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, kết nối tri thức toàn cầu và nuôi dưỡng ước mơ chạm tới bầu trời cho thế hệ trẻ Việt Nam.