Thượng tướng Thái sư
Chiêu Minh Đại Vương
Trần Quang Khải
1240 – 1294 • Vương triều Đông A
“Nhất đại công danh thiên hạ hữu,
Lưỡng triều trung hiếu thế gian vô”
— Lời tôn vinh của Thượng hoàng Trần Thánh Tông (1285) —
Bậc Đại Trí Dòng Dõi Hoàng Gia
Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh Đại Vương Trần Quang Khải là con trai thứ ba của vua Trần Thái Tông. Ông là một nhà chính trị lỗi lạc, nhà quân sự xuất sắc, nhà ngoại giao khôn khéo và một nhà thơ lớn. Cùng với Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, ông là trụ cột vững chắc của vương triều Trần, lập nên những chiến công vang dội đánh đuổi quân Nguyên Mông, giữ vững non sông bờ cõi.
Hành Trình Sự Nghiệp
Từ một vị hoàng tử tài hoa đến vị Thái sư thâu tóm mọi đại sự thiên hạ.
Nắm giữ Trọng trách Triều đình
Năm 20 tuổi (1261), ông được phong làm Thái úy. Đến năm 1265, ông vào trấn thủ Nghệ An. Năm 1271, ông giữ chức Tướng quốc Thái úy, trở thành đại thần đầu triều, giúp vua đề ra các chính sách khuyến nông, đê điều và mở khoa thi.
Nhà Ngoại giao Khôn khéo
Với sự thông thạo ngôn ngữ và tài ứng đối, ông trực tiếp tiếp đón sứ thần nhà Nguyên là Sài Thung. Bằng thái độ mềm mỏng nhưng kiên quyết, ông đã bảo vệ thể diện quốc gia, làm thất bại âm mưu ngoại giao ép vua Trần sang chầu của Hốt Tất Liệt.
Hào khí Chương Dương Độ
Năm 1282, ông được thăng Thượng tướng Thái sư, trực tiếp tổ chức Hội nghị Bình Than. Đỉnh cao quân sự là tháng 5/1285, ông cùng các tướng lĩnh chỉ huy quân đội đánh tan giặc tại bến Chương Dương, tạo tiền đề giải phóng Thăng Long.
Người Vợ Đảm & Thái Ấp Độc Lập
Công chúa Phụng Dương
Phu nhân của ông là người phụ nữ nổi tiếng đức hạnh, dung hòa phép tắc triều đình và tình thân gia tộc. Sự kiện nổi tiếng nhất xảy ra vào mùa đông năm 1284, khi thuyền chiến bị cháy trong đêm, bà đã dũng cảm lấy lá chắn gỗ che chở cho chồng rồi mới đánh thức ông dậy. Thái sư vô cùng cảm kích, ví bà như bậc liệt nữ thời xưa.
Thôn là Độc Lập hề / Xứ cao mồ xanh.”
— Trích bia mộ do Thái sư tự soạn (1291) —
Thái ấp Độc Lập (Cao Đài)
Được vua cha ban cho vùng đất Độc Lập (Phủ Thiên Trường, Nam Định nay), Trần Quang Khải và vợ đã biến nơi đây không chỉ thành một điền trang trù phú mà còn là một căn cứ quân sự chiến lược.
- Tổ chức nông nghiệp: Trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải.
- Công nghiệp: Lập xưởng rèn vũ khí, mộc, gốm.
- Quân sự: Nơi tập kết hàng vạn binh sĩ, cung cấp hậu cần cho cuộc phản công dọc sông Hồng (1285).
Hào Khí Trong Thơ Lạc Đạo
Trần Quang Khải không chỉ là tướng tài mà còn là nhà thơ lớn. Thơ ông thanh thoát, nhàn nhã nhưng chứa đựng khí phách anh hùng và niềm tự hào dân tộc mãnh liệt.
Tòng giá hoàn kinh sư
Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan
Thái bình tu trí lực
Vạn cổ cựu giang san
Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy nghìn thu.
(Bản dịch: Trần Trọng Kim)
Tiễn Bắc sứ Sài Trang Khanh
Tống quân qui khí độc bàng hoàng
Mã thủ xâm xâm chỉ đế hương
Nam Bắc tâm tình huyền phản bái
Chủ tân đạo vị phiếm ly trường…
Tiễn người về Bắc dạ khôn khuây
Vó ngựa băng chừng nẻo nước mây
Nam Bắc bàng khuâng cờ trở bóng
Ân tình dào dạt chén chia tay…
Lưu Gia độ
Lưu gia độ khẩu thụ tham thiên
Hổ tụng Đông hành tích bạc thuyền
Cựu tháp giang đình thu thủy thượng
Hoang từ cổ chủng thạch lân tiền…
Lưu gia xanh ngắt một trời cây
Thuyền ngự xuôi dòng trước ghé đây
Tháp cũ, đình xưa làn nước chiếu
Đền hoang mộ cổ dãy lân bày…
(Bản dịch: Đào Phương Bình)
